Şeker hastalığı takibinde kan şekeri ölçümü yaparak bunları kaydetmeniz çok önemli.

Doktorunuz size özel ilaç, beslenme ve egzersiz planlarını hazırlarken, günlük hayatın içinde, değişik zamanlarda yapılan kan şekeri ölçümlerini bilmek ister.

Kimler düzenli şeker ölçümü yapmalı?

Doktorunuz, düzenli şeker ölçümü yapmanıza ihtiyaç olup olmadığını söyleyecektir ancak düzenli şeker ölçümünün önerilebileceği kişiler;

  • İnsülin kullanan,
  • Hamile olan,
  • Kan şekeri düzeni sağlanmamış,
  • Hipoglisemi (kan şekeri düşmesi) öyküsü olan,
  • Keton yüksekliği öyküsü olan bireylerdir.

Kan şekeri ölçümü nasıl yapılır?

Eğer şeker hastasıysanız, kendinize ait bir şeker ölçüm cihazınız olsun ve bunu başkasıyla paylaşmayın.

Daha önce kendi başınıza hiç kan şekeri ölçümü yapmadıysanız, ilk uygulamanızı hastanelerdeki diyabet eğitim hemşiresinin eşliğinde yapmanız doğru olacaktır.

Zaten çok pratik olarak kan şekeri ölçümü yapabiliyorsanız, dikkat edilecek hususların üzerinden geçebiliriz.

  1. Ellerinizi yıkadıktan sonra ölçüm için gerekli alkollü swap, lanset, şeker ölçüm çubuğu ve şeker ölçüm cihazınızı hazırlayın.
  2. Şeker ölçüm çubuğunu cihazınıza yerleştirin.
  3. Kan örneğini alacağınız parmağınızı seçtikten sonra alkollü swap ile belirlediğiniz parmak ucunu silin ve kurumasını bekleyin.
  4. Lanset ile delme işlemini yapın.
  5. İlk gelen kanı kuru bir spanç ile silin.
  6. Sonrasında gelen kana, ölçüm çubuğunun hedef ucunu değdirin ve ekranda geri sayım başlayana veya yeterli örnek alındığına dair sinyal sesi duyana kadar bekleyin.
  7. Kuru spanç ile kan alınan bölgeye bastırın.

Şeker hedefleri

Her şeker hastası için bireyselleştirilmiş hedefler belirlenmelidir. Şeker hedeflerini belirlerken dikkat edilen husular ise;

  • Hastanın yaşı
  • Hipoglisemi (şeker düşmesi) öyküsü
  • Günlük fiziksel aktivite düzeyi
  • Çalışma koşulları
  • Kalp damar hastalığı
  • Böbrek yetmezliği
  • Diyabetik retinopati (şeker hastalğının gözü etkilemesi)
  • Diyabetik nöropati (şeker hastlığının sinir uçlarını etkilemesi)
  • Hamilelik

Kılavuzların genel hasta gruplarına yönelik önerdiği kan şekeri hedeflerinden bahsedeceğim.
Yukarıda bahsettiğim durumları değerlendirerek, doktorunuz sizin için farklı kan şekeri hedefleri belirleyebilir.

Hamile olmayan erişkin şeker hastaları için önerilen kan şekeri hedefleri (TEMD önerisi)

  • Açlık kan şekeri 80 – 130 mg/dl.
  • 2. Saat tokluk kan şekeri < 160 mg/dl.
  • HbA1c < %7 (uygun hastalarda <6,5).

Hamilelikte önerilen kan şekeri hedefleri (TEMD önerisi)

  • Açlık kan şekeri 60 – 100 mg/dl.
  • 1. Saat tokluk kan şekeri < 140 mg/dl.
  • 2. Saat tokluk kan şekeri < 120 mg/dl.
  • HbA1c < % 6,5 (uygun hastalarda <6)).

Okul öncesi, 0-6 yaş arası çocuklarda kan şekeri hedefleri (ADA önerisi)

  • Açlık ve öğün öncesi kan şekeri 100-180 mg/dl.
  • Gece kan şekeri 110-200 mg/dl.
  • HbA1c % 7,5 – 8,5

İlkokul çağında, 8-12 yaş arası çocuklarda kan şekeri hedefleri (ADA önerisi)

  • Açlık ve öğün öncesi kan şekeri 90-180 mg/dl.
  • Gece kan şekeri 100-180 mg/dl
  • HbA1c < % 8.

Adolesanlar, 13-18 yaş arasındaki gençlerde kan şekeri hedefleri (ADA önerisi)

  • Açlık ve öğün öncesi kan şekeri 80-120 mg/dl.
  • 2. Saat tokluk kan şekeri < 150 mg/dl.
  • Gece 90-130 mg/dl.
  • HbA1c % 6,5-7,0.

HbA1c (Hemoglobin A1C, Glikozillenmiş hemoglobin) nedir?

HbA1c, son 3 ayın şeker ortalaması hakkında bilgi verir, şeker hastalığının tanısında ve şeker hastalığı tedavisinin etkinliğinin kontrolünde kullanılır.

Şeker hastalığı tedavisi almayan bireylerde
Hba1c (%)
<5,7 Normal
5,7-6,4 Prediyabet (Şeker öncesi dönem)
>6,4 Diyabet (şeker hastalığı)

İleri yaştaki kişilerde (biyolojik yaş) , 10 yıllık yaşam beklentisi düşük, 10 yıldan eski diyabet öyküsü, şeker düşme riski yüksek, uzun süredir yüksek kan şeker düzeyleri olan, şeker hastalığına bağlı ilerlemiş komplikasyonları olan ve başka kronik hastalıkları da bulunan diyabetlilerde sıkı metabolik kontrol önerilmez. Bu hastalarda HbA1c için daha esnek limitler belirlenir (%7-8,5).

Kötü sonuçlarla karşılaşmamak için doğru beslenme, düzenli egzersiz ve doktor kontrolündeki ilaç tedavileri ile şeker hastalığı kontrol altında tutulabilir.

Dr. Halil Ertürk
İç hastalıkları uzmanı

Kısaltmalar:
TEMD: Türkiye Endokrin ve Metabolizma Derneği.
ADA: Amerikan Diyabet Cemiyeti

Dr. Halil Ertürk

Yazar HakkındaDr. Halil Ertürk

İç Hastalıkları Uzmanı. Canyon Ranch Kaplankaya +90 252 511 00 51